Spedycja
Spedycja i transport morski to, mówiąc najprościej, postępowanie, którego celem jest przewóz towaru oraz transport kontenera.
Transport · spedycja · logistyka
Opracowanie objaśnień pojęcia „spedycja” w ramach wypracowanych ciągów logistycznych i transportowych wynikało z dwóch czynników.
Po pierwsze, są to zadania handlowe, gdzie zasadniczą przesłanką użycia definicji jest potrzeba oddzielenia praw własności towaru (np. kontenera) od wykonawstwa usługi jego dystrybucji. Po drugie, istotna może być funkcja przewoźnika (czynnościowa). Spedytor reprezentuje strukturę podażową na rynku usług TSL, a zamawiający usługę przewozu – strukturę popytową rynku usług spedycyjnych.
Kim jest spedytor?
Według najpopularniejszych wykładni prawnych spedytorem jest osoba prawna (firma) bądź fizyczna (przedsiębiorca), której celem jest organizowanie przewozu ładunków. Spedytor za określone wynagrodzenie świadczy usługi spedycyjne w transporcie morskim na rzecz innych osób prawnych lub fizycznych albo na potrzeby własne.
Spedytor może być organizatorem przewozu i transportu kontenera, odpowiada za jego stronę formalno-prawną, np. wystawiając dokumenty spedycyjne lub listy przewozowe – w zależności od użytego środka transportu. W codziennej praktyce mianem spedytora określa się przedsiębiorstwa spedycyjne.
Spedycja jako działalność gospodarcza
Z innej perspektywy spedycję można określić jako wszelką działalność gospodarczą polegającą na organizowaniu przewozu ładunków na zlecenie osoby prawnej lub fizycznej oraz na wykonaniu grupy czynności dodatkowych, wynikających ze szczegółów zlecenia. Spedycja, obok transportu i logistyki, jest jednym z elementów branży TSL (transport – spedycja – logistyka).
Spedycja, jak każda działalność gospodarcza, podlega wielu klasyfikacjom – również w transporcie morskim i w usługach transportu kontenerów. Wyróżnić można na przykład spedycję będącą usługą odpłatną oraz spedycję będącą świadczeniem nieodpłatnym.
Pierwsza z nich, przeznaczona na sprzedaż, ma charakter działalności publicznej, do której dostęp, zgodnie z zasadami rynkowymi, nie może być ograniczany – z usługi spedycyjnej może korzystać każdy uczestnik rynku. Spedycja jako świadczenie nieodpłatne może natomiast być składnikiem szerszego procesu gospodarczego, do którego dostęp ma wyłącznie jego bezpośredni wykonawca. Zamyka się ona w ramach organizacji wytwarzającej szerszy produkt finalny. W praktyce gospodarczej taka spedycja nosi nazwę spedycji własnej.
Z punktu widzenia złożoności procesu spedycyjnego (włączając w to transport kontenera) istotnym podziałem jest wyodrębnienie spedycji gałęziowej i spedycji intermodalnej.